صالح عضيمة (مترجم: سيد حسين سيدى)

286

معنا شناسى واژگان قرآن (فرهنگ اصطلاحات قرآنى) (فارسى)

تسليم خداوند سبحان گشتن است . امّا رضايت خداوند از اوصاف فعلى اوست نه ذاتى . چون خداوند به ذات خويش به تغيير و تحوّل توصيف نمىشود ، مانند آن كه اگر نافرمانى شود به خشم آيد و اگر توبه كرد خشنود گردد ، بلكه رضايت و نارضايتى به اين معناست كه با بنده‌اش همچون راضى معامله مىكند ؛ يعنى رحمت و نعمت به او مىبخشد و يا همچون ناراضى برخورد مىكند ؛ يعنى منع رحمت و سلطهء عذاب و نقمت . از حديثهاى قدسى رايج در كتابهاى صوفيان و عارفان چنين است : « تقديرها را اندازه گرفتم و تدبير نمودم و صنع را محكم و استوار ساختم و هركس راضى باشد ، از جانب من رضايت مىبيند تا مرا ملاقات كند و هركس كه ناراضى باشد ، از جانب من نارضايتى مىبيند تا مرا ملاقات كند . » ابو طالب مكّى حديثى را از عطيّه و او از ابو سعيد و او هم از پيامبر ( ص ) نقل مىكند كه فرمودند : « خداوند به حكمت و جلالش ، شادى و شادمانى را در رضا و يقين قرار داد ، و غم و اندوه را در شك و نارضايتى . » ، پس يقين همان مشاهدهء حقيقى است كه انسان براى ديدن و شناخت آن تلاش مىكند و موجب همهء خوشيها و شاديها و رضايت است ؛ و شك همان دور بودن از حقيقت و پوشش نفس براى عقل ، و منشأ اندوه و غم و بدبختى است . به واسطهء يقين درون آدمى صفا مىيابد و به واسطهء شك تيره مىگردد . چه خوب گفت ابو محمّد سهل « بهرهء مردم از يقين به اندازهء بهرهء آنها از رضاست ؛ و بهرهء آنها از رضا ، به ميزان زندگى آنهاست با خدا . »